Í þessari ritgerð verður sýnt fram á að Mustafa Kemal Atatürk forseti Tyrklands á árunum 1923-1938 sé róttækasti stjórnmálamaður 20.aldarinnar vegna þeirra miklu þjóðfélagsbreytinga sem hann kom á í Tyrklandi eftir að hafa leitt Tyrki til sjálfstæðis á árunum 1919-1923.
Þessar breytingar og umbylting á þjóðfélagsgerðinni sem hann á frumkvæði að eiga sér engin fordæmi á 20.öldinni.
Hér verður fyrst fjallað um aðdragandann að stofnun lýðveldisins Tyrkland árið 1923 og tilraunum Breta,Ítala, Frakka og Grikkja að ná yfirráðum yfir landsvæði sem nú tilheyrir Tyrklandi. Síðan verður fjallað um endalok kalífadæmis Ottoman heimsveldisins sem var heimsögulegur atburður, valdatöku Kemal´s og þeim breytingum sem hann kom á í Tyrklandi, og að lokum stöðu Tyrklands í dag og þann sess sem Mustafa Kemal Atatürk skipar hjá tyrknesku þjóðinni. Frásögnin mun styðja þá fullyrðingu sem hér hefur verið sett fram um að hann hafi verið róttækasti stjórnmálamaður 20. aldar.
Wednesday, April 20, 2016
Friday, May 23, 2014
Hvað segir Kóraninn um Jihad?
Kolbrún Magnea Kristjánsdóttir fjallar um Kóraninn og hvað hann segir um Jihad og skoðar mikilvægi hins félagslega og sagnfræðilega samhengis við túlkun.
Í kjölfar árásanna á Tvíburaturnanna árið 2001 og sprenginganna í London árið 2005 stigu fram á sviðið gömul viðhorf til íslamtrúarinnar. Þetta voru viðhorf sem lengi höfðu verið við lýði en í kjölfar atburðanna var líkt og flóðgátt hefði myndast og út streymdu yfirlýsingar um íslam og múslima. Íslamstrúin var sett fram sem ofstækisfull, vanþróuð og stöðnuð trú af fjölmiðlum, í opinberri orðræðu og í dægurmenningu. Í kjölfarið var sett samasem merki milli þessara skilgreininga og múslima sem hafa sætt miklum fordómum, sér í lagi eftir árið 2001. Skyndilega var um fátt annað talað í fréttum en þá ógn sem steðjaði að vegna íslam og í þessari umfjöllun varð eitt hugtak áberandi. Það var hugtakið jihad eða líkt og það er gjarnan þýtt; heilagt stríð.
Í þessari ritgerð mun ég skoða hugtakið jihad og hvernig það birtist í Kóraninum. Ég byrja á því að fjalla um hvaða merkingu hugtakið hefur fyrir Vesturlandabúa sem hefur svo bein áhrif á hugmyndir fólks um íslam. Fer ég svo yfir hvaða þætti er mikilvægt að hafa í huga við lestur Kóransins. Hér byggi ég á hugmyndum Abdullah Saeed um mismunandi merkingu Kóransins yfir tíma og mikilvægi þess að hafa skilning á félagslegu og sagnfræðilegu samhengi hans. Ég mun fjalla um leiðréttingarversin eða naskh og tengsl þeirra við félagslegar breytingar. Svo fjalla ég hinar ýmsu birtingarmyndir jihad í Kóraninum og birti loks niðurstöður.
Hvað segir Kóraninn um Jihad?
Í kjölfar árásanna á Tvíburaturnanna árið 2001 og sprenginganna í London árið 2005 stigu fram á sviðið gömul viðhorf til íslamtrúarinnar. Þetta voru viðhorf sem lengi höfðu verið við lýði en í kjölfar atburðanna var líkt og flóðgátt hefði myndast og út streymdu yfirlýsingar um íslam og múslima. Íslamstrúin var sett fram sem ofstækisfull, vanþróuð og stöðnuð trú af fjölmiðlum, í opinberri orðræðu og í dægurmenningu. Í kjölfarið var sett samasem merki milli þessara skilgreininga og múslima sem hafa sætt miklum fordómum, sér í lagi eftir árið 2001. Skyndilega var um fátt annað talað í fréttum en þá ógn sem steðjaði að vegna íslam og í þessari umfjöllun varð eitt hugtak áberandi. Það var hugtakið jihad eða líkt og það er gjarnan þýtt; heilagt stríð.
Í þessari ritgerð mun ég skoða hugtakið jihad og hvernig það birtist í Kóraninum. Ég byrja á því að fjalla um hvaða merkingu hugtakið hefur fyrir Vesturlandabúa sem hefur svo bein áhrif á hugmyndir fólks um íslam. Fer ég svo yfir hvaða þætti er mikilvægt að hafa í huga við lestur Kóransins. Hér byggi ég á hugmyndum Abdullah Saeed um mismunandi merkingu Kóransins yfir tíma og mikilvægi þess að hafa skilning á félagslegu og sagnfræðilegu samhengi hans. Ég mun fjalla um leiðréttingarversin eða naskh og tengsl þeirra við félagslegar breytingar. Svo fjalla ég hinar ýmsu birtingarmyndir jihad í Kóraninum og birti loks niðurstöður.
Hvað segir Kóraninn um Jihad?
Monday, June 3, 2013
Framsæknir straumar
Hugmyndafræðileg endurskoðun eða endurtúlkun Íslams er umfjöllunarefni Brynjólfs Þórs Guðmundssonar sem kannar skrif framsækinna múslima og möguleg áhrif þeirra á líf og umhverfi múslima hvort tveggja í Bandaríkjunum þar sem umræðan er mikil, í það minnsta í fræðaheimum, og víðar um heim, þar sem hefðbundnari/íhaldssamari túlkanir hafa verið meira áberandi.
Meginþema þessarar ritgerðar er að kanna þá hugmyndafræðilegu/trúarlegu endurskoðun sem á sér stað meðal þeirra sem kalla mætti framsækna fræðimenn á sviði Íslams og er þá einkum horft til þróunar sem hefur átt sér stað í Bandaríkjunum á síðustu árum og örfáu áratugum. Meginleikendur í þeirri þróun koma þó víðar að en hafa margir hverjir valið að starfa innan fræðasamfélagsins vestanhafs. Sérstaklega verður horft til þeirra tilrauna sem gerðar hafa verið til að túlka trúna og hugmyndakerfi hennar með frjálslyndari hætti en þeim sem oftast birtist fólki í fréttum og þá jafnvel setja þær tilraunir í samhengi við það umhverfi þar sem þróunin á sér stað.
Rannsóknarspurningin er því: Hverjir eru möguleikar til endurskoðunar og endurnýjunar innan Íslams, með hliðsjón af skrifum framsækinna múslima í Bandaríkjunum? Undir hana falla einnig spurningarnar: Hverjir eru í fararbroddi þeirrar endurskoðunar og endurnýjunar sem á sér stað? og Hversu mikilli útbreiðslu er líklegt að slíkar hugmyndir nái?
Framsæknir straumar (pdf)
Meginþema þessarar ritgerðar er að kanna þá hugmyndafræðilegu/trúarlegu endurskoðun sem á sér stað meðal þeirra sem kalla mætti framsækna fræðimenn á sviði Íslams og er þá einkum horft til þróunar sem hefur átt sér stað í Bandaríkjunum á síðustu árum og örfáu áratugum. Meginleikendur í þeirri þróun koma þó víðar að en hafa margir hverjir valið að starfa innan fræðasamfélagsins vestanhafs. Sérstaklega verður horft til þeirra tilrauna sem gerðar hafa verið til að túlka trúna og hugmyndakerfi hennar með frjálslyndari hætti en þeim sem oftast birtist fólki í fréttum og þá jafnvel setja þær tilraunir í samhengi við það umhverfi þar sem þróunin á sér stað.
Rannsóknarspurningin er því: Hverjir eru möguleikar til endurskoðunar og endurnýjunar innan Íslams, með hliðsjón af skrifum framsækinna múslima í Bandaríkjunum? Undir hana falla einnig spurningarnar: Hverjir eru í fararbroddi þeirrar endurskoðunar og endurnýjunar sem á sér stað? og Hversu mikilli útbreiðslu er líklegt að slíkar hugmyndir nái?
Framsæknir straumar (pdf)
Wednesday, May 29, 2013
Er slæðan kúgunartæki stjórnvalda eða frjálst val kvenna?
Í þessari ritgerð veltir María S. Jóhönnudóttir því fyrir sér hvort slæðan sé birtingarmynd kúgunar og ofbeldis kvenna, og/eða hvort samfélagið og/eða ríkisstjórnir þvingi konur til að nota slæðuna. Er hún frjálst val kvenna? Eða er hún trúarlegt eða menningarlegt fyrirbæri og tengist hún sjálfsmynd múslímskra kvenna?
Það er alveg á hreinu að í upphafi námskeiðsins hafði ég þá skoðun að slæðan jafngilti kúgun kvenna. Almenn þekking mín um trúarbrögð var og er enn fátækleg (þó svo að ég hafi lært mjög mikið í þessu námskeiði um Íslam), að vísu lærum við um Íslam, Búddisma, Kristni og örlítið um Hindúisma í sagnfræðinni en það er frekar yfirborðskennt. Þegar það kom að vali fyrir veturinn 2012 - 2013 og ég sá að það yrði boðið upp á kúrs í Íslam í fortíð, nútíð og framtíð fannst mér tilvalið sækja þá tíma og reyna að auka þekkingu mína um Íslam. Ég þekkti Íslam nákvæmlega ekki neitt, nema það sem ég las í blöðum og sá í öðrum fréttamiðlum. Og það verður að segjast alveg eins og er að fréttir á Íslandi eru yfirleitt alltaf neikvæðar um Íslam og draga fréttastofur á Íslandi mjög taum af bandarískri sýn gagnvart trúarbragðinu. Ég hafði því mjög neikvæða mynd af Íslam. Ég telst frekar hógvær í skoðunum þegar það kemur að trúarbrögðum en ég trúi á umburðalyndi umfram allt þegar það kemur að trúarlífi fólks. Í hvert skipti sem ég horfi á fréttir og það er verið að fjalla um Íslam, kemur alltaf fram neikvætt viðhorf gagnvart trúarbragðinu og í flestum tilfellum kemur orðið hryðjuverkamenn eða árásir fram í sömu setningu og myndefnið sem er sýnt með er mjög neikvætt, því var það augljóst að skoðanir mínar lituðust mjög af því sem ég las og sá í fréttum. En til þess að skoða og reyna að svara þessum spurningum hér að ofan mun ég skoða Sádi Arabíu, Egyptaland og Afganistan, en ég mun einnig fjalla að einhverju leyti um umræðuna sem fór fram í Frakklandi um slæðuna, og þá löggjöf sem var síðan sett á, en hún bannaði konum að ganga með slæður í skólum landsins. En með því að fjalla um þessi ríki get ég vonandi skýrt út skoðun mína og rökstutt hana. Ég geri mér hins vegar alveg grein fyrir að málefni slæðunnar er mun flóknari en svo að hægt sé að svara þessum spurningum vel í svona stuttri ritgerð, en vonandi er horft á viljann fyrir verkið.
Er slæðan kúgunartæki stjórnvalda eða frjálst val kvenna? (pdf)
Það er alveg á hreinu að í upphafi námskeiðsins hafði ég þá skoðun að slæðan jafngilti kúgun kvenna. Almenn þekking mín um trúarbrögð var og er enn fátækleg (þó svo að ég hafi lært mjög mikið í þessu námskeiði um Íslam), að vísu lærum við um Íslam, Búddisma, Kristni og örlítið um Hindúisma í sagnfræðinni en það er frekar yfirborðskennt. Þegar það kom að vali fyrir veturinn 2012 - 2013 og ég sá að það yrði boðið upp á kúrs í Íslam í fortíð, nútíð og framtíð fannst mér tilvalið sækja þá tíma og reyna að auka þekkingu mína um Íslam. Ég þekkti Íslam nákvæmlega ekki neitt, nema það sem ég las í blöðum og sá í öðrum fréttamiðlum. Og það verður að segjast alveg eins og er að fréttir á Íslandi eru yfirleitt alltaf neikvæðar um Íslam og draga fréttastofur á Íslandi mjög taum af bandarískri sýn gagnvart trúarbragðinu. Ég hafði því mjög neikvæða mynd af Íslam. Ég telst frekar hógvær í skoðunum þegar það kemur að trúarbrögðum en ég trúi á umburðalyndi umfram allt þegar það kemur að trúarlífi fólks. Í hvert skipti sem ég horfi á fréttir og það er verið að fjalla um Íslam, kemur alltaf fram neikvætt viðhorf gagnvart trúarbragðinu og í flestum tilfellum kemur orðið hryðjuverkamenn eða árásir fram í sömu setningu og myndefnið sem er sýnt með er mjög neikvætt, því var það augljóst að skoðanir mínar lituðust mjög af því sem ég las og sá í fréttum. En til þess að skoða og reyna að svara þessum spurningum hér að ofan mun ég skoða Sádi Arabíu, Egyptaland og Afganistan, en ég mun einnig fjalla að einhverju leyti um umræðuna sem fór fram í Frakklandi um slæðuna, og þá löggjöf sem var síðan sett á, en hún bannaði konum að ganga með slæður í skólum landsins. En með því að fjalla um þessi ríki get ég vonandi skýrt út skoðun mína og rökstutt hana. Ég geri mér hins vegar alveg grein fyrir að málefni slæðunnar er mun flóknari en svo að hægt sé að svara þessum spurningum vel í svona stuttri ritgerð, en vonandi er horft á viljann fyrir verkið.
Er slæðan kúgunartæki stjórnvalda eða frjálst val kvenna? (pdf)
Monday, May 20, 2013
Saga og uppgangur róttækra hryðjuverkahópa
Kristbjörg Sóley Hauksdóttir birtir í ritgerð sinni yfirlit yfir skrif Fawaz Gerges í bók sinni Ferð íslamista (Journey of the jihadist) þar sem reynt verður að svara eftirfarandi spurningum: „Hvaða lærdóm má draga af umfjöllun Gerges? Hvernig túlkar þú uppgang al-Qaeda og annarra róttækra hreyfinga meðal múslíma? Hvernig ber að útskýra þetta.“
Í fyrsta kafla ritgerðarinnar tala ég um jihad. Það orð er á Vesturlöndum oft þýtt sem heilagt stríð en þessi orð koma hvergi fram saman í Kóraninum og mun ég þess vegna nota orðið jihad í stað hinnar slæmu þýðingar heilagt stríð. Ég ætla að fjalla um í þessari ritgerð fyrirbærið, jihad hvað það í raun merkir og almenna túlkun á því, einnig verður fjallað um hina róttæku túlkun sem íslamistarnir notfæra sér. Í öðrum kafla skoða ég svo ástæðu, markmið og sérstæðu skrifa Gerges. Eftir þann kafla taka við kaflar þrjú og fjögur þar sem ég skoða áhrifamestu íslamistana og reyni að velta upp af hverju þeir urðu eins áhrifamiklir og raun bar vitni og hvernig afstaða þeirra breytist kynslóð fram af kynslóð. Einnig mun ég skoða uppgang al-Qaeda sem eru þekktustu hryðjuverkasamtök heims um þessar mundir og reyna að komast að niðurstöðu af hverju þessi uppgangur verður og hver staða þeirra sé í dag. Í lok ritgerðarinnar eru svo niðurstöðurnar dregnar saman í sérstökum kafla. Þar sem þetta er stutt skólaritgerð mun ég gera mitt besta til að gera þessu yfirgripsmikla og merkilega efni skil innan þeirra marka sem svona stutt ritgerð setur.
Saga og uppgangur róttækra hryðjuverkahópa (pdf)
Í fyrsta kafla ritgerðarinnar tala ég um jihad. Það orð er á Vesturlöndum oft þýtt sem heilagt stríð en þessi orð koma hvergi fram saman í Kóraninum og mun ég þess vegna nota orðið jihad í stað hinnar slæmu þýðingar heilagt stríð. Ég ætla að fjalla um í þessari ritgerð fyrirbærið, jihad hvað það í raun merkir og almenna túlkun á því, einnig verður fjallað um hina róttæku túlkun sem íslamistarnir notfæra sér. Í öðrum kafla skoða ég svo ástæðu, markmið og sérstæðu skrifa Gerges. Eftir þann kafla taka við kaflar þrjú og fjögur þar sem ég skoða áhrifamestu íslamistana og reyni að velta upp af hverju þeir urðu eins áhrifamiklir og raun bar vitni og hvernig afstaða þeirra breytist kynslóð fram af kynslóð. Einnig mun ég skoða uppgang al-Qaeda sem eru þekktustu hryðjuverkasamtök heims um þessar mundir og reyna að komast að niðurstöðu af hverju þessi uppgangur verður og hver staða þeirra sé í dag. Í lok ritgerðarinnar eru svo niðurstöðurnar dregnar saman í sérstökum kafla. Þar sem þetta er stutt skólaritgerð mun ég gera mitt besta til að gera þessu yfirgripsmikla og merkilega efni skil innan þeirra marka sem svona stutt ritgerð setur.
Saga og uppgangur róttækra hryðjuverkahópa (pdf)
Tuesday, August 9, 2011
Staða og réttindi kvenna í íslamtrú
Staða og réttindi kvenna í íslamstrú hafa á síðustu árum verið áberandi í umræðunni á Vesturlöndum. Táknmynd blæjunar er orðin að ímynd kúgunar og misréttis í garð kvenna. Almennt stendur konan höllum fæti þegar kemur að hjúskaparrétti, erfðarétti og vitnisburði í nafni íslamstrúar. Kóraninn er ekki einungis helgirit múslima heldur er hann grunnur Sharia laga sem eru talin kjarni daglegs lífs í íslamstrú. Mörg ákvæði í þessum lögum hafa haft afdrifaríkar afleiðingar fyrir konur.Viðfangsefni Hrafndísar Teklu Pétursdóttir eru femínískar rannsóknir á Kóraninum sem hafa leitt í ljós að margt sem er iðkað í nafni íslams, samræmist ekki kenningum hans. Asma Barlas sem Hrafndís Tekla fjallar um í ritgerð sinni er einn þeirra fræðimanna sem gagnrýnir þá hefðbundu túlkun Kóransins sem einkennt hefur karllæga túlkun hans. Einnig gagnrýnir Barlas þá hefðbundu aðferðafræði sem notuð hefur verið við lestur og skilning Kóransins, sem einkennist af því að einstök vers opinberaninna eru túlkuð úr samhengi við önnur vers. Lykilatriði við túlkun Kóransins sé að taka mið af sögu- og menningarlegum áhrifum samfélagsins sem Múhameð bjó í og flettast hafa inn í fræðilega túlkun Kóransins. Rannsóknir Barlas beinast að afstöðu Kóransins til feðraveldisins, sem setur karlmanninn kerfibundið í foréttindarstöðu. Hún kemst að þeirri niðurstöðu að karlmenn njóti engra forréttinda samkvæmt kenningum Kóransins og feli jafnvel í sér róttækt jafnrétti í garð kvenna.
Asma Barlas (pdf)
Friday, May 20, 2011
Kóraninn og stjórnmál
Ólöf de Bont vann þessa ritgerð sem lokaverkefni í námskeiðinu Kóraninn: Helgirit Íslam, sem kennt var við guðfræði- og trúarbragðadeild á Hugvísindasviði Háskóla Íslands á vorönn 2011, undir handleiðslu Magnúsar Þorkels Bernharðssonar.
Tilgangur ritgerðarinnar er að varpa ljósi á stöðu stjórnmála innan íslamskra samfélaga í því skyni að sýna að sú hugmynd að trúin og stjórnmál, hjá íslömskum ríkjum, séu einn og sami hluturinn sé meira í orði en á borði og að stjórnvöld veigri sér ekki við að beita trúnni til að viðhalda völdum. Svipuð átök innan kristninnar á 15. og 16. öld gefa til kynna að átökum kunni að linna þegar það framfaraskref verður stigið innan íslam að aðskilnaður trúar og stjórnmála verði viðurkenndur.
Kóraninn og stjórnmál (pdf)
Tilgangur ritgerðarinnar er að varpa ljósi á stöðu stjórnmála innan íslamskra samfélaga í því skyni að sýna að sú hugmynd að trúin og stjórnmál, hjá íslömskum ríkjum, séu einn og sami hluturinn sé meira í orði en á borði og að stjórnvöld veigri sér ekki við að beita trúnni til að viðhalda völdum. Svipuð átök innan kristninnar á 15. og 16. öld gefa til kynna að átökum kunni að linna þegar það framfaraskref verður stigið innan íslam að aðskilnaður trúar og stjórnmála verði viðurkenndur.
Kóraninn og stjórnmál (pdf)
Subscribe to:
Posts (Atom)